Ống nhớt hoặc lưới lọc nhớt 2T bị nghẹt gây ra hiện tượng gì?
Trên xe 2 thì như Nova Dash, nhớt 2T được dẫn từ bình nhớt qua lưới lọc, ống nhớt và bơm nhớt trước khi cấp vào động cơ. Chỉ cần lưới lọc bị đóng cặn hoặc ống nhớt bị nghẹt, lượng nhớt cấp xuống sẽ giảm rõ rệt. Xe vẫn có thể nổ máy và chạy trong thời gian ngắn nên người sử dụng thường không nhận ra ngay. Nếu tiếp tục chạy, piston và lòng xi-lanh có nguy cơ bị trầy, bó máy hoặc hư phần hơi.
Kiểm tra sớm đường nhớt 2T giúp phân biệt tình trạng nghẹt ống với hư bơm nhớt, chỉnh sai dây bơm hoặc lỗ thông hơi trên nắp bình nhớt bị tắc. Đây là bước nên làm trước khi quyết định thay nguyên cụm bơm nhớt.
Đường đi của nhớt 2T trên xe
Hệ thống nhớt 2T hoạt động theo đường dẫn cơ bản sau:
- Nhớt được chứa trong bình nhớt 2T.
- Nhớt đi qua lưới lọc nằm ở đầu ra của bình.
- Ống nhớt cấp dẫn nhớt từ bình xuống bơm nhớt 2T.
- Bơm nhớt định lượng lượng dầu theo tốc độ máy và độ mở tay ga.
- Ống nhớt ra đưa dầu từ bơm đến đường nạp để bôi trơn phần hơi.
Nếu bất kỳ vị trí nào trong đường dẫn này bị nghẹt, gập hoặc lọt gió, động cơ sẽ không nhận đủ lượng nhớt cần thiết.
Ống nhớt và lưới lọc bị nghẹt khác nhau như thế nào?
| Bộ phận | Vị trí | Hiện tượng thường gặp | Hướng xử lý |
|---|---|---|---|
| Lưới lọc nhớt 2T | Đầu ra của bình nhớt | Nhớt xuống chậm hoặc không xuống dù trong bình vẫn còn dầu | Tháo ra vệ sinh; thay mới nếu lưới bị rách, chai hoặc đóng cặn nặng |
| Ống nhớt cấp | Từ bình nhớt đến bơm nhớt | Dòng nhớt không đều, có bọt khí hoặc bơm không được cấp đủ dầu | Kiểm tra nghẹt, gập, chai cứng và nứt; vệ sinh hoặc thay mới |
| Ống nhớt ra | Từ bơm nhớt đến đường nạp | Bơm vẫn hoạt động nhưng nhớt không tới được động cơ | Kiểm tra dòng chảy, thông ống và xả gió lại toàn bộ hệ thống |
| Lỗ thông hơi nắp bình | Trên nắp bình nhớt 2T | Nhớt chảy lúc đầu rồi yếu dần do bình bị bí hơi | Vệ sinh lỗ thông hơi hoặc thay nắp bình nếu bị hư |
Dấu hiệu ống nhớt hoặc lưới lọc nhớt 2T bị nghẹt
- Nhớt trong bình còn nhiều nhưng mức nhớt gần như không giảm sau thời gian dài sử dụng.
- Dòng nhớt trong ống xuống rất chậm hoặc bị ngắt quãng.
- Trong ống nhớt xuất hiện nhiều bọt khí và không tự thoát hết.
- Tháo ống cấp khỏi bơm nhưng nhớt không chảy hoặc chỉ nhỏ từng giọt.
- Máy nóng nhanh hơn bình thường.
- Tiếng máy khô, phần hơi phát ra tiếng rít hoặc tiếng lạo xạo.
- Xe yếu máy, hụt hơi hoặc có dấu hiệu piston bị sít khi máy nóng.
- Lượng khói 2T giảm bất thường dù bơm nhớt và dây điều khiển chưa được chỉnh lại.
- Động cơ bị trầy piston hoặc bó máy dù trong bình vẫn còn nhớt 2T.
Không nên chỉ nhìn khói pô để kết luận hệ thống nhớt 2T có hoạt động hay không. Lượng khói còn phụ thuộc loại nhớt, nhiệt độ máy, tình trạng bộ hơi, bình xăng con và cách chỉnh xăng gió. Cách chắc chắn hơn là kiểm tra dòng nhớt trong ống, hoạt động của bơm và tình trạng bọt khí.
Nguyên nhân làm đường nhớt 2T bị nghẹt
Nhớt 2T để quá lâu trong bình
Nhớt cũ có thể đóng cặn ở đáy bình và bám vào lưới lọc. Xe để lâu không chạy thường dễ gặp tình trạng này, nhất là khi bình nhớt từng bị lọt nước hoặc bụi.
Dùng nhớt kém chất lượng hoặc pha trộn nhiều loại
Một số loại nhớt có độ nhớt và thành phần phụ gia khác nhau. Khi trộn nhiều loại không tương thích, dầu có thể tạo cặn, đặc lại hoặc làm bẩn lưới lọc nhanh hơn.
Ống nhớt bị chai hoặc gập
Ống nhớt cũ có thể bị chai cứng, móp ở vị trí cua hoặc gập sau khi ráp dàn áo. Dù bên trong không có cặn, tiết diện bị bóp nhỏ vẫn làm dòng nhớt giảm.
Dùng keo ron không đúng cách
Keo ron thừa hoặc chất làm kín không phù hợp có thể lọt vào đường nhớt và gây nghẹt. Các đầu nối ống nhớt không nên được trét keo tùy tiện.
Bình nhớt bị dơ hoặc lọt dị vật
Bụi, cát, mảnh ron và cặn dưới đáy bình có thể bị hút vào lưới lọc. Nếu chỉ vệ sinh lưới mà không rửa sạch bình, hệ thống có thể bị nghẹt trở lại sau một thời gian ngắn.
Nắp bình nhớt bị bí hơi
Đây không phải tình trạng nghẹt ống nhưng biểu hiện khá giống nhau. Khi lỗ thông hơi trên nắp bình bị tắc, nhớt có thể chảy lúc đầu rồi yếu dần vì bên trong bình hình thành độ chân không.
Tại sao nghẹt đường nhớt có thể làm bó máy?
Động cơ 2 thì không có hệ thống nhớt tuần hoàn bôi trơn piston và trục khuỷu giống động cơ 4 thì. Lượng nhớt 2T được bơm vào đường nạp, đi cùng hòa khí để bôi trơn bạc đạn trục khuỷu, tay dên, piston và lòng xi-lanh.
Khi đường nhớt bị nghẹt, lượng dầu cấp vào thấp hơn nhu cầu thực tế. Màng dầu trên piston và lòng xi-lanh trở nên quá mỏng, làm ma sát và nhiệt độ tăng nhanh. Piston có thể bị trầy dọc, dính xéc-măng hoặc nở nhiệt rồi bó trong lòng xi-lanh.
Trường hợp nặng có thể kéo theo hư bạc đạn dên, tay dên và lòng xi-lanh. Vì vậy, xe còn nhớt trong bình không có nghĩa là động cơ đang được bôi trơn đầy đủ.
Cách kiểm tra ống nhớt và lưới lọc
Dụng cụ cần chuẩn bị
- Kềm mở kẹp ống hoặc kềm mũi nhọn.
- Tua vít và bộ khóa phù hợp với dàn áo, bình nhớt.
- Khay sạch để hứng nhớt 2T.
- Chai bóp hoặc ống châm dầu để mồi đường nhớt.
- Giẻ sạch và găng tay.
- Nhớt 2T Honda hoặc loại tương đương.
- Ống nhớt, kẹp ống và lưới lọc mới nếu chi tiết cũ đã hư.
Kiểm tra dòng nhớt từ bình
- Tháo phần dàn áo cần thiết để tiếp cận bình nhớt, ống nhớt cấp và bơm nhớt.
- Lau sạch khu vực quanh đầu ống để bụi không lọt vào hệ thống khi tháo.
- Kẹp nhẹ ống nhớt cấp bằng dụng cụ phù hợp nhằm hạn chế dầu chảy ra ngoài.
- Tháo ống cấp khỏi đầu vào của bơm và đưa đầu ống vào khay sạch.
- Mở kẹp rồi quan sát dòng nhớt. Nhớt phải chảy đều, không bị ngắt quãng bất thường.
- Nếu nhớt không chảy, mở nhẹ nắp bình để kiểm tra lỗ thông hơi. Nếu nhớt chảy trở lại, nguyên nhân có thể nằm ở nắp bình.
- Nếu mở nắp mà nhớt vẫn không chảy, kiểm tra ống cấp và lưới lọc ở đầu ra của bình.
Kiểm tra ống nhớt
- Quan sát toàn bộ chiều dài ống xem có bị gập, móp hoặc kẹt dưới dàn áo hay không.
- Kiểm tra các đầu ống có bị chai, nứt hoặc lỏng hay không.
- Nếu ống trong suốt, quan sát cặn bẩn và bọt khí bên trong.
- Tháo ống ra để kiểm tra độ thông suốt khi cần thiết.
- Thay mới nếu ống đã chai cứng, đổi màu, phồng, nứt hoặc không còn bám chặt đầu nối.
Không nên dùng dây thép cứng chọc vào ống nhớt vì có thể làm trầy, thủng hoặc để lại dị vật bên trong. Nếu ống quá bẩn hoặc đã cũ, thay mới sẽ an toàn hơn.
Cách tháo và vệ sinh lưới lọc nhớt 2T
Theo tài liệu sửa chữa, lưới lọc được tháo tại đầu nối của ống nhớt cấp trên bình nhớt 2T.
- Tháo dàn áo để tiếp cận bình nhớt.
- Ngắt ống nhớt cấp khỏi bơm và xả nhớt trong bình vào khay sạch.
- Làm sạch khu vực quanh đầu ra của bình nhớt.
- Nới kẹp ống rồi tháo ống nhớt cấp khỏi đầu nối của bình.
- Rút lưới lọc nhớt 2T ra khỏi đầu nối.
- Vệ sinh lưới lọc bằng dung dịch phù hợp và để khô hoàn toàn.
- Kiểm tra lưới có bị rách, méo, chai hoặc đóng cặn không thể làm sạch hay không.
- Thay lưới lọc mới nếu chi tiết đã hư.
- Kiểm tra và vệ sinh bên trong bình nhớt nếu có nhiều cặn.
- Ráp lại theo thứ tự ngược với lúc tháo, bảo đảm kẹp ống nằm đúng vị trí.
Tài liệu không đưa ra mã phụ tùng và kích thước lưới lọc trong chương hệ thống bôi trơn. Khi thay mới, nên đối chiếu đúng đời xe, số khung hoặc mẫu chi tiết cũ; không nên mua chỉ dựa vào hình dáng bên ngoài.
Sau khi ráp phải xả gió hệ thống nhớt 2T
Đây là bước bắt buộc sau khi tháo bình nhớt, lưới lọc, ống nhớt hoặc bơm nhớt. Nếu trong ống còn bọt khí, bơm có thể không cấp dầu liên tục và động cơ vẫn có nguy cơ thiếu nhớt dù các chi tiết đã được vệ sinh.
Quy trình tổng quát theo tài liệu sửa chữa:
- Châm nhớt 2T đúng loại vào bình đến mức quy định.
- Mồi đầy nhớt sạch vào ống cấp trước khi nối với bơm.
- Nối ống vào bơm nhanh và chắc để hạn chế không khí lọt trở lại.
- Thực hiện mồi bơm cho đến khi nhớt đi ra liên tục, không còn bọt khí.
- Mồi đầy nhớt sạch vào ống ra trước khi nối hoàn chỉnh.
- Khởi động máy ở garanti và giữ cần điều khiển bơm nhớt ở vị trí mở lớn khoảng 2 phút theo hướng dẫn của tài liệu.
- Không kéo tua máy quá cao trong lúc xả gió.
- Quan sát lại ống nhớt, bảo đảm không còn bọt khí lớn hoặc đoạn ống bị rỗng.
- Kiểm tra mức nhớt trong bình và châm thêm nếu cần.
- Kiểm tra rò rỉ tại tất cả đầu nối và kẹp ống.
Tuyệt đối không nổ máy lâu khi đường nhớt chưa được mồi đầy. Bọt khí có thể chặn dòng nhớt và làm phần hơi thiếu bôi trơn. Nếu không chắc bơm đã lên dầu, nên nhờ thợ có kinh nghiệm kiểm tra trước khi chạy thử.
Nếu vệ sinh xong mà nhớt vẫn không xuống thì kiểm tra gì?
Nếu ống và lưới lọc đã thông nhưng nhớt vẫn không được cấp đều, cần kiểm tra thêm:
- Lỗ thông hơi trên nắp bình nhớt.
- Ống nhớt bị hở làm hút không khí.
- Kẹp ống lỏng hoặc đặt sai vị trí.
- Dây điều khiển bơm nhớt chỉnh sai dấu.
- Cần điều khiển bơm bị kẹt.
- Mặt tiếp xúc hoặc thân bơm bị hư.
- Phốt hoặc ron làm kín của bơm bị rò.
- Bơm nhớt 2T bị mòn hoặc không còn khả năng bơm.
Khi mở hết tay ga, dấu trên cần điều khiển bơm và dấu trên thân bơm phải được chỉnh đúng theo tài liệu. Không được chỉnh hành trình bơm mở thiếu dấu vì lượng nhớt cấp vào động cơ sẽ không đủ. Sai lệch vượt dấu không nên quá 1 mm.
Khi nào nên thay ống nhớt hoặc lưới lọc mới?
Nên thay mới thay vì tiếp tục vệ sinh khi gặp các trường hợp sau:
- Lưới lọc bị rách, móp hoặc lớp lưới đã mục.
- Cặn bám cứng, vệ sinh nhiều lần vẫn không thông.
- Ống nhớt bị chai cứng, nứt hoặc phồng.
- Đầu ống bị rộng, không còn ôm chặt đầu nối.
- Ống bị đục màu nên không thể quan sát bọt khí.
- Kẹp ống bị yếu, biến dạng hoặc không giữ chắc.
Khi thay, nên dùng ống chuyên dụng chịu được nhớt 2T. Không nên sử dụng ống nhựa thông thường vì vật liệu có thể bị chai, mềm hoặc nứt sau thời gian tiếp xúc với dầu và nhiệt.
Cách hạn chế đường nhớt bị nghẹt trở lại
- Sử dụng nhớt 2T chính hãng hoặc sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng.
- Không trộn tùy tiện nhiều loại nhớt khác nhau trong bình.
- Giữ sạch khu vực quanh miệng bình trước khi mở nắp châm nhớt.
- Không dùng chai hoặc phễu có nước, bụi và cặn bẩn.
- Kiểm tra ống nhớt mỗi lần tháo dàn áo hoặc làm máy.
- Không để ống bị gập hoặc kẹt khi ráp dàn áo.
- Vệ sinh bình và lưới lọc khi phát hiện cặn dưới đáy.
- Kiểm tra lỗ thông hơi trên nắp bình.
- Luôn xả gió sau khi tháo bất kỳ chi tiết nào của đường nhớt.
Thông số cần nhớ
| Hạng mục | Thông số |
|---|---|
| Dung tích bình nhớt 2T | 1,2 lít |
| Loại nhớt khuyến nghị | Nhớt Honda 2T hoặc loại tương đương |
| Lực siết bu-lông bơm nhớt 2T | 10 N·m |
| Sai lệch tối đa khi canh dấu cần bơm | Không vượt quá 1 mm và không được chỉnh mở thiếu dấu |
Kết luận
Ống nhớt hoặc lưới lọc nhớt 2T bị nghẹt có thể làm dòng dầu xuống yếu, xuất hiện bọt khí và khiến động cơ thiếu bôi trơn. Nếu tiếp tục chạy, piston, xéc-măng, lòng xi-lanh và bộ dên có thể bị trầy hoặc bó kẹt dù trong bình vẫn còn nhớt.
Khi kiểm tra, cần xem xét đồng thời lưới lọc, ống nhớt cấp, ống nhớt ra, lỗ thông hơi nắp bình và hoạt động của bơm nhớt. Sau khi tháo vệ sinh hoặc thay phụ tùng, bắt buộc phải mồi dầu và xả hết gió trước khi cho xe hoạt động bình thường.
Nếu lưới lọc, ống nhớt hoặc kẹp ống đã chai, nứt hay biến dạng, nên thay phụ tùng chính hãng hoặc loại đúng tiêu chuẩn của xe. Một chi tiết nhỏ trong đường nhớt có giá không cao nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền của toàn bộ phần hơi và bộ dên.
